Y Pwyllgor Is-ddeddfwriaeth

Ymchwiliad i’r gwaith craffu ar is-ddeddfwriaeth a phwerau dirprwyedig

Rhestr o ymatebion i’r ymgynghoriad
SLC12(ii) - Ystyriaethau strategol a blaengynllunio gwaith Ionawr 2009

EUR(3)-01-09 : Papur 5 : 20 January 2009

Ystyriaethau strategol a blaengynllunio gwaith Ionawr 2009

1. Diben y papur hwn yw disgrifio ffyrdd i’r Pwyllgor weithredu a chynnig cyfeiriad strategol a gweithdrefn gynllunio ar gyfer y Pwyllgor. Cyflwynir blaengynllun gwaith ar wahân yn seiliedig ar yr egwyddorion hyn.

2. Mae’r papur yn cynnig 4 thema strategol gyffredinol i lywio gwaith y Pwyllgor (sef BETH) ac yna mae’n esbonio gweithdrefn ar gyfer datblygu a rheoli cynllun gwaith (sef SUT). Y cynnig yw mai craidd y blaengynllun gwaith yw rhestr o destunau sy’n seiliedig ar raglen waith y Comisiwn Ewropeaidd, bod materion o bwys yn cael eu hychwanegu at y rhestr drwy gydol y flwyddyn, yn seiliedig ar wybodaeth a ddaw o Frwsel a materion neilltuol eraill sydd â blaenoriaeth uchel ac a allai fod o bwys i Gymru. Yna, gall y rhestr waith honno lywio gweithgarwch y Pwyllgor yn ystod y flwyddyn waith.

Themâu strategol

3. Themâu strategol arfaethedig y Pwyllgor yw:

• Craffu ar Lywodraeth Cynulliad Cymru

• Ystyried cynigion strategol allweddol y Comisiwn Ewropeaidd

• Monitro cynigion deddfwriaethol Ewropeaidd parhaus penodol, gan gynnwys y goblygiadau sybsidiaredd sydd ynghlwm â hwy

• Deall a chyfranogi

4. Ceir mwy o fanylion yn y tabl isod.

Yr ymchwiliad

5. Unwaith y bydd y dewis wedi’i wneud, bydd y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol yn archwilio’r dystiolaeth sydd ar gael ac yn llunio barn gytûn.

6. Dylid ceisio cael tystiolaeth gan Weinidog perthnasol Llywodraeth Cynulliad Cymru er mwyn canfod safbwynt y Llywodraeth a chael adroddiad ar safbwynt Llywodraeth y DU (ar faterion Ewropeaidd). Gellir croesgyfeirio safbwynt Llywodraeth Cynulliad Cymru yn erbyn safbwyntiau seneddau/gweithrediaethau eraill (os ydynt ar gael) a thystiolaeth a gasglwyd gan randdeiliaid allweddol o bob rhan o’r Undeb Ewropeaidd (fel y bo’n berthnasol) gan gynnwys Aelodau o Senedd Ewrop ac eraill, megis llywodraeth leol, diwydiant, grwpiau eiriolaeth ac ati. Bydd hyn yn galluogi’r Pwyllgor i ffurfio safbwynt ar ôl asesiad cytbwys o’r dystiolaeth sydd ar gael.

Yr opsiynau dylanwadu

7. Gall y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol ddylanwadu ar broses penderfynu’r UE mewn pedair ffordd allweddol:

Y Comisiwn Ewropeaidd

8. Caiff cynigion y Comisiwn Ewropeaidd eu llunio ar ddechrau proses penderfynu’r UE, fel Papurau Gwyrdd ac yna fel Papurau Gwyn neu ohebiaeth sy’n nodi’r opsiynau polisi ac yn gwahodd ymatebion.

9. Mae hwn yn gyfnod delfrydol i’r Pwyllgor ddylanwadu ar y Comisiwn Ewropeaidd, sef y brif elfen yn y broses o wneud penderfyniadau gan mai yn ystod y cyfnod hwn y gellir gwneud newidiadau sylweddol i’r cynigion.

10. Weithiau, mae’n bosibl y bydd y Pwyllgor wedi dewis archwilio mater sydd wedi mynd y tu hwnt i gyfnod y Papur Gwyrdd/Papur Gwyn. Os hynny, ni fydd yn bosibl dylanwadu’n uniongyrchol ar y Comisiwn Ewropeaidd drwy’r cyfrwng hwn.

Senedd Ewrop

11. Mae graddau dylanwad Senedd Ewrop yn gysylltiedig, i raddau helaeth, â’r weithdrefn ffurfiol sy’n berthnasol i ddeddfwriaeth benodol. O dan y Weithdrefn Gydbenderfynu, sy’n berthnasol i’r rhan fwyaf o ddeddfwriaeth yr UE, ni ellir mabwysiadu cynnig deddfwriaethol heb gytundeb Senedd Ewrop. Mae hyn yn cyferbynnu â’r Weithdrefn Ymgynghori (sy’n parhau i fod yn berthnasol i’r Polisi Amaethyddol Cyffredin, er enghraifft), pan ymgynghorir â Senedd Ewrop. Mae’r Senedd hefyd yn rhoi ei barn ar ddeddfwriaeth arfaethedig, ac mae’n ofynnol i Gyngor y Gweinidogion glywed y farn honno er nad yw’n ofynnol iddo ystyried unrhyw welliannau nac awgrymiadau arfaethedig Senedd Ewrop, cyn gwneud penderfyniad terfynol i gymeradwyo darn o ddeddfwriaeth.

12. Mae Senedd Ewrop yn neilltuo cynnig y Comisiwn Ewropeaidd i’r pwyllgor pwnc perthnasol a bydd y pwyllgor hwnnw wedyn yn penodi un o’i aelodau’n rapporteur i lunio ymateb y Senedd. Mae gan bwyllgor arweiniol Senedd Ewrop weithdrefn ar gyfer datblygu ei safbwynt ar y cynnig ac yna caiff ei ystyried yn ystod Cyfarfod Llawn y Senedd lle y caiff ei fabwysiadu.

13. Mae cyfle i’r Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol roi adborth i’r rapporteur yn uniongyrchol yn ystod y broses hon a allai bara ychydig fisoedd i flwyddyn neu fwy. Gallai safbwynt y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol gael ei gryfhau drwy ennill cefnogaeth Aelodau Cymru o Senedd Ewrop ac Aelodau eraill o Senedd Ewrop sy’n fodlon cefnogi’r safbwynt.

14. Mae ennill cefnogaeth Aelodau Cymru o Senedd Ewrop yn bwysig oherwydd gallant gyflwyno gwelliannau i adroddiadau a gaiff eu hystyried gan bwyllgorau Ewrop er ei bod yn bosibl nad ydynt yn eistedd ar y pwyllgor arweiniol ar gyfer y cynnig. Drwy drafodaethau â’u cyd-wleidyddion, mae’n bosibl y gallant ddylanwadu ar y farn y mae grwpiau gwleidyddol Senedd Ewrop yn ei mabwysiadu wrth bleidleisio mewn pwyllgor.

15. Mae Pwyllgor y Rhanbarthau hefyd yn bwydo i mewn i broses ystyried Senedd Ewrop, felly mae hon yn ffordd arall y gallwn ei defnyddio i geisio hyrwyddo safbwynt y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol.

Cyngor y Gweinidogion

16. Mae dwy ffordd o ddylanwadu ar y Cyngor: drwy Lywodraeth Cynulliad Cymru, sy’n bwydo i mewn i safbwynt Cynrychiolaeth y Deyrnas Unedig a thrwy Dŷ’r Arglwyddi a Thŷ’r Cyffredin.  

17. Mae gan Dŷ’r Arglwyddi a Thŷ’r Cyffredin gytundeb gyda Llywodraeth y DU a elwir yn 'scrutiny reserve’ na chytunir ar unrhyw beth gan Lywodraeth y DU yn y Cyngor heb iddo gael ei basio gan y Senedd (ac eithrio mewn amgylchiadau eithriadol a phan fydd hyn yn digwydd, rhaid i’r Gweinidog perthnasol roi eglurhad o’i resymau i’r Pwyllgor Craffu Ewrop). Gall y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol gyflwyno ei farn am gynigion y Comisiwn Ewropeaidd i’r ddau dŷ.

Pwyllgor y Rhanbarthau

18. Nid yw Pwyllgor y Rhanbarthau yn un o sefydliadau "ffurfiol” yr UE, ond mae Cytuniad yr Undeb Ewropeaidd yn nodi amrywiaeth eang o feysydd polisi y mae’n rhaid ymgynghori â Phwyllgor y Rhanbarthau arnynt er mwyn cael ei farn a chaiff y farn honno ei chyflwyno i sefydliadau ffurfiol yr Undeb Ewropeaidd (y Cyngor, y Senedd a’r Comisiwn). Bydd Pwyllgor y Rhanbarthau yn penodi rapporteur ar gyfer pob cynnig deddfwriaethol, a bydd y rapporteur hwnnw yn cyflwyno adroddiad i "Gomisiwn” perthnasol Pwyllgor y Rhanbarthau (Pwyllgor), ac yna caiff yr adroddiad ei gyflwyno i’r Cyfarfod Llawn i’w fabwysiadu’n ffurfiol. Rhaid i Bwyllgor y Rhanbarthau lobïo sefydliadau eraill yr UE i dderbyn ei safbwynt a gweithio, hefyd, drwy rwydweithiau ffurfiol ac anffurfiol fel ffordd arall o geisio dylanwadu. Mae gan Gymru bedwar cynrychiolydd ar Bwyllgor y Rhanbarthau, sef dau aelod llawn a dau aelod wrth gefn. Cynrychiolir Cynulliad Cenedlaethol Cymru gan Christine Chapman (aelod llawn) a Nerys Evans (wrth gefn). CLlLC sydd â’r ddau le arall.

Rhwydweithiau’r UE

19 Gall adroddiadau a gaiff eu cynhyrchu gan y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol gael eu dosbarthu hefyd i amrywiaeth eang o rwydweithiau lobïo ffurfiol ac anffurfiol yr UE ym Mrwsel ac mewn rhannau eraill o’r UE, fel rhan o’r broses o geisio dylanwadu ar ddadleuon polisi a sicrhau y gwrandewir ar farn y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol. Rhai enghreifftiau o rwydweithiau o’r fath yw CALRE (Cynhadledd (Llywyddion) Cynulliadau Deddfwriaethol Rhanbarthol Ewrop), REGLEG (Cynhadledd y Rhanbarthau Ewropeaidd sydd â Phwerau Deddfu, Cynhadledd y Rhanbarthau Morol Ymylol, Eurocities, Eurochambres, Cynulliad o Ranbarthau Ewropeaidd, yn ogystal â llu o gynrychiolaethau lleol, rhanbarthol a chenedlaethol ym Mrwsel a lobïwyr diwydiannol/sector.

20. Mae’r llwybr dylanwadu a gaiff ei ddewis gan y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol unwaith y mae wedi llunio barn ar gynnig yn dibynnu ar y cyfnod y mae’r cynnig wedi’i gyrraedd ym mhroses benderfynu’r UE ynghyd ag asesiad gan ysgrifenyddiaeth y Pwyllgor Materion Ewropeaidd ac Allanol a chytundeb y Pwyllgor ar y cyfrwng mwyaf priodol.

Gwasanaeth y Pwyllgorau