Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Y Pwyllgor Safonau Ymddygiad

Ymgynghoriad Cyhoeddus: Mesur arfaethedig i sefydlu swydd Comisiynydd statudol ar gyfer Safonau  

Cefndir

Mae’r Cynulliad yn gallu pasio cyfreithiau Cymru, a elwir yn Fesurau Cynulliad, ar faterion penodol.

Mae  Comisiynydd Safonau y Cynulliad Cenedlaethol yn berson annibynnol a gaiff ei benodi gan y Cynulliad. Prif ddyletswyddau’r Comisiynydd yw:

  • edrych yn fanwl ar y ffeithiau ynghylch unrhyw gŵyn yn erbyn Aelod Cynulliad;
  • rhoi cymorth i’r Pwyllgor Safonau Ymddygiad ynghylch materion cyffredinol sy’n ymwneud â safonau ymddygiad Aelodau a’r cofnodion y mae’n rhaid eu cadw, fel Buddiannau Aelodau ac Aelodaeth Cymdeithasau;
  • rhoi help neu gyngor i’r Cynulliad yn ôl yr angen ar faterion sy’n ymwneud â safonau ymddygiad Aelodau’r Cynulliad.

Nid yw’n ofynnol yn ôl y gyfraith bod gan y Cynulliad Cenedlaethol Gomisiynydd Safonau ond mae hwn yn fater pwysig yn ôl y Pwyllgor Safonau Ymddygiad a hoffai gynnig bod cyfraith yn cael ei basio sy’n nodi bod yn rhaid cael Comisiynydd Safonau yng Nghymru.

I helpu’r pwyllgor benderfynu beth i’w gynnwys yn ei gynnig ar gyfer Mesur, mae’r pwyllgor yn ymgynghori â phobl ynghylch rhai o’r cwestiynau pwysicaf am rôl ac annibyniaeth y Comisiynydd Safonau.

Mae yna dri phrif gwestiwn y mae’r pwyllgor wedi penderfynu eu gofyn, sef:

1. A oes angen Mesur Cynulliad i sefydlu swydd Comisiynydd statudol ar gyfer Safonau?

2. Beth ddylai rôl y Comisiynydd Safonau fod?

3. Pa egwyddorion sylfaenol ddylai fod yn sail i’r swydd hon?

Yn ogystal â’r rhain, byddai’r pwyllgor yn gwerthfawrogi sylwadau manylach ar y canlynol:   (ceir rhestr lawn o’r cwestiynau manylach yn amgaeedig fel dogfen ar wahân y gallwch ei llwytho yma).

Statws y Comisiynydd

Mae Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru yn gyrff gwarchod sy’n annibynnol ar Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac wedi’i sefydlu mewn cyfraith.

  • A ddylid sefydlu statws cyfreithiol tebyg i’r Comisiynydd Safonau?

Rôl a chyfrifoldebau

Ym mha rai o’r meysydd canlynol y dylai fod gan y Comisiynydd Safonau rôl:

  • Cynghori Aelodau’r Cynulliad ar eu hymddygiad yn ogystal â derbyn ac ymchwilio i gwynion?
  • Rhoi cyngor cyffredinol ar safonau ymddygiad?
  • Hyrwyddo fframwaith ar gyfer safonau uchel mewn bywyd cyhoeddus?

Pwerau

  • A ddylai fod gan y Comisiynydd Safonau y rhyddid i weithredu’n annibynnol drwy benderfynu a yw cwyn yn deilwng o ymchwiliad neu drwy gychwyn ymchwiliad?
  • A ddylai fod gan y Comisiynydd Safonau y pŵer i alw pobl i roi tystiolaeth ac i ofyn bod papurau a chofnodion yn cael eu darparu?

Cofnodi

  • A ddylai fod gan y Comisiynydd Safonau y gallu i gyhoeddi casgliadau a phenderfyniadau?
  • A ddylai’r Comisiynydd Safonau fod yn atebol yn uniongyrchol i’r Cynulliad neu i’r Pwyllgor Safonau Ymddygiad?

Penodiad

Caiff Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru eu penodi gan y Frenhines ar hyn o bryd, yn unol ag argymhelliad y Cynulliad.

  • Sut y dylid penodi’r Comisiynydd Safonau?
  • Am ba hyd y dylid ei benodi/phenodi?

(Penodir y Comisiynydd Safonau am gyfnod o bedair blynedd ar hyn o bryd. Penodir Archwilydd Cyffredinol Cymru am bum mlynedd ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru am saith mlynedd. Penodir Comisiynydd Safonau’r Alban am chwe blynedd a’r Comisiynydd Safonau Seneddol am bum mlynedd.)

Arian a staff

Rhoddir tâl cadw blynyddol i’r Comisiynydd Safonau presennol a chaiff ffioedd eu talu iddo yn seiliedig ar nifer y diwrnodau a weithiwyd ganddo. Ariennir swyddi Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru gan Gronfa Gyfunol Cymru.

  • Sut y dylid ariannu swydd y Comisiynydd Safonau?

Caiff y Comisiynydd Safonau ei gynorthwyo gan staff Gwasanaeth Seneddol y Cynulliad ar hyn o bryd. Nid chânt eu penodi’n uniongyrchol i’w gynorthwyo â’i waith.

  • A ddylid cyflogi staff penodol i weithio’n uniongyrchol i’r Comisiynydd Safonau ac a ddylid rhoi’r gallu iddo/iddi gyflogi ei staff ei hun, neu a ddylai gael cymorth gan sefydliad arall fel swyddfa’r Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus?

Materion eraill

  • A ddylai fod gan y Comisiynydd Safonau yn un rôl mewn perthynas â Gweinidogion ac Aelodau Cynulliad eraill?
  • Beth fydd yr ystyriaethau ymarferol o ran gweithredu’r system a sut y dylai’r Mesur arfaethedig ddarparu ar gyfer y rhain?

Sut i anfon eich sylwadau

Os hoffech fynegi eich barn gallwch anfon e-bost yn nodi eich sylwadau i standards@wales.gsi.gov.uk. (Nodwch Ymgynghoriad (Consultation) fel testun yr e-bost).

Fel arall, gallwch bostio disg neu lythyr at Lara Date, Gwasanaeth y Pwyllgorau, Cynulliad Cenedlaethol Cymru, Bae Caerdydd, CF99 1NA.

  • Mae’r pwyllgor yn croesawu cyfraniadau yn Saesneg ac yn Gymraeg a bydd yn ystyried yr ymatebion a dderbynnir yn ystod yr hydref. Caiff y sylwadau hyn eu defnyddio i lywio’r gwaith o ddatblygu’r Mesur arfaethedig.
  • Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyniadau yw dydd Gwener 6 Medi 2008.
  • Nodwch eich ymatebion o dan y penawdau a roddir uchod (neu os byddwch yn defnyddio’r rhestr lawn o gwestiynau ymgynghori, nodwch yr un rhifau wrth ochr eich ymatebion.
  • Bydd y Cynulliad Cenedlaethol fel arfer yn sicrhau bod ymatebion i ymgynghoriadau cyhoeddus ar gael i unrhyw un eu gweld ac efallai hefyd y cânt eu trafod mewn cyfarfodydd pwyllgor. Os nad ydych am i ni gyhoeddi eich ymateb neu eich enw, mae’n bwysig eich bod yn nodi hyn yn glir fel rhan o’ch cyflwyniad.

Rhowch wybod i ni os ydych yn ymateb ar ran sefydliad neu fel unigolyn.