Tudalen archif - Gorchmynion Cymhwysedd Deddfwriaethol a Mesurau'r Trydydd Cynulliad
Mae'r tablau isod yn crynhoi hynt pob Gorchymyn a Mesur yn ystod y Trydydd Cynulliad.
Addysg a hyfforddiantGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Addysg a Hyfforddiant) 2008 (teitl blaenorol – Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) 2007) Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae’r Gorchymyn yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru drwy fewnosod Mater newydd (Mater 5.17) ym Maes 5: Addysg a Hyfforddiant yn Atodlen 5 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 i alluogi bod newidiadau'n cael eu gwneud drwy Fesur Cynulliad, ynghylch unrhyw agwedd ar drefnu a chyflenwi Anghenion Addysgol Arbennig yng Nghymru. Bydd y cymhwysedd deddfwriaethol hwn hefyd yn galluogi ymestyn y diffiniad o Anghenion Addysgol Arbennig i gynnwys anghenion addysgol ychwanegol a thrwy hynny osod rhwymedigaethau ar gyrff cyhoeddus ynghylch y categori estynedig hwnnw o ddysgwr a gweithredu unrhyw addasiad mewn polisi y dymunir ei gael ynghylch strwythur y broses lunio datganiadau a darpariaethau'r Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Gofal cartrefGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd deddfwriaethol) (Lles Cymdeithasol) 2008 (teitl blaenorol - Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 4) 2008) Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae’r Gorchymyn yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym maes Lles Cymdeithasol (Maes 15 yn Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Mae'r Gorchymyn hwn yn cwmpasu taliadau y mae awdurdodau lleol yn eu codi ar gyfer gofal cymdeithasol preswyl. Nid yw’n galluogi'r Cynulliad i ddeddfu o ran taliadau y mae darparwyr gofal preifat yn eu codi am ofal cymdeithasol dibreswyl. Prif ddiben y Gorchymyn yw rhoi grym i'r Cynulliad gymeradwyo Mesurau Cynulliad o dan Ran 3 Deddf Llywodraeth Cymru, a fydd yn galluogi Llywodraeth y Cynulliad i reoleiddio'r gwaith o bennu taliadau a dileu'r anghysondebau eang sy'n bodoli ar hyn o bryd. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Plant hawdd eu niweidioThe National Assembly for Wales (Legislative Competence) (Social Welfare and Other Fields) Order 2008 (teitl blaenorol – Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 3) 2007) Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae’r Gorchymyn yn rhoi pwerau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru (CCC) wneud Mesurau Cynulliad ynghylch lles pob plentyn a pherson ifanc gan gynnwys plant hawdd eu niweidio ac am fynd i’r afael â thlodi plant yng Nghymru, drwy ychwanegu materion at Atodlen 5 i Ddeddf 2006. Ym maes lles cymdeithasol y mae'r prif welliant (Materion 15.2 i 15.8), er bod materion cysylltiedig ym meysydd addysg a hyfforddiant (Mater 5.18), a chwaraeon a hamdden (Mater 16.1). Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Y diwydiant cig cochCynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae'r Gorchymyn yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i’r Cynulliad ym maes amaethyddiaeth, pysgodfeydd, coedwigaeth a datblygu cefn gwlad (Maes 1 yn Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Mae'n rhoi’r hyblygrwydd i’r Cynulliad Cenedlaethol drefnu strwythur y gwaith o hyrwyddo, marchnata a datblygu’r sector cig coch yng Nghymru. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
GofalwyrGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Lles Cymdeithasol) 2009 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol yn rhoi cymhwysedd deddfwriaethol pellach i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym maes lles cymdeithasol (maes 15 o Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Roedd rhaglen lywodraethu “Cymru’n Un” Llywodraeth y Cynulliad yn cynnwys ymrwymiad i baratoi deddfwriaeth newydd ynghylch gofalwyr yn hytrach na dibynnu ar ddulliau atgyfnerthu sy’n bodoli eisoes yn unig, megis mesurau perfformiad ac arolygu, cymhellion ariannol a phwerau cyfeirio. Mae’r cynnig hwn am gymhwysedd deddfwriaethol yn codi o’r angen i gefnogi’r gofal a ddarperir gan ofalwyr ac i hyrwyddo lles gofalwyr. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Eithriadau i faterionGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Eithriadai i Faterion) 2009 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae'r Gorchymyn drafft yn gwneud diwygiadau technegol i Adran 94 ac Atodlen 5 i Ddeddf 2006. Effaith y diwygiadau hyn yw cymhwyso'r eithriadau sydd wedi'u rhestru yn y tabl hwn ar hyn o bryd i'r holl Faterion yn Rhan 1 o Atodlen 5. Mae rhestr o eithriadau yn disodli'r tabl o eithriadau, ac mae'r rhestr hon yn ymddangos mewn paragraff A1 newydd yn Rhan 2 o Atodlen 5. Mae Adran 94 o Ddeddf 2006 wedi'i diwygio er mwyn nodi'n glir nad yw darpariaeth Mesur Cynulliad o fewn cymhwysedd os yw'n dod o fewn yr eithriadau sydd wedi'u rhestru yn y paragraff hwnnw. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Diogelu'r amgylchedd a rheoli gwastraffCynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru Mae’r Gorchymyn yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i’r Cynulliad ym maes Diogelu’r Amgylchedd (Maes 6 yn Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Byddai pwerau newydd yn y maes hwn yn galluogi Llywodraeth Cynulliad Cymru i gyflwyno cynigion ar gyfer Mesurau gyda’r nod o greu cymunedau cynaliadwy. Bydd y pwerau hyn yn cael eu defnyddio mewn tri maes penodol: gwella ansawdd yr amgylchedd lleol; cynyddu ailgylchu a gwella rheoli gwastraff; a chryfhau rheolaeth dros lygredd. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Darparu gwasanaethau iechyd meddwlGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Iechyd a Gwasanaethau Iechyd a Lles Cymdeithasol) 2010 (teitl blaenorol: Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 6) 2008) Cynigiwyd gan Jonathan Morgan AC. Mae’r Gorchymyn yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym maes Iechyd a Gwasanaethau Iechyd (Maes 9, Rhan 1, Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Mae’r Gorchymyn yn galluogi Cynulliad Cenedlaethol Cymru i basio Mesurau Cynulliad a fydd yn rhoi i bersonau ag anhwylder meddwl hawl i gael asesiad gan y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, dyletswyddau ar y gwasanaeth iechyd i ddarparu triniaeth, a hawl i gael eiriolaeth iechyd meddwl annibynnol. Hwn oedd y Gorchymyn cyntaf a gyflwynwyd gan Aelod unigol o'r Cynulliad i dderbyn cymeradwyth Frenhinol. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Yr iaith GymraegGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Yr Iaith Gymraeg) 2009 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae’r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol yn rhoi cymhwysedd deddfwriaethol pellach i’r Cynulliad ym maes yr iaith Gymraeg (maes 20 o Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Bydd cymhwysedd deddfwriaethol o ran hyrwyddo a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yng Nghymru yn galluogi’r Cynulliad i ddiweddaru’r fframwaith deddfwriaethol a darparu sylfaen gyson ar gyfer gwella’r mynediad i wasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Diogelwch tân yn y cartrefGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Tai) (Diogelwch Tân) 2010 (teitl blaenorol Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 7) 2008) Cynigiwyd gan Ann Jones AC. Mae'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym maes Tai (Maes 11, Rhan 1, Atodlen 5 i Ddeddf 2006), a hynny er mwyn i Fesur Cynulliad gael ei gyflwyno yn ei gwneud yn ofynnol i system taenellu tân gael ei gosod yn yr holl dai a adeiledir o’r newydd yng Nghymru. Amcan y Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig (ac amcan y Mesur dilynol) yw lleihau nifer y marwolaethau ac anafiadau o danau mewn tai a adeiledir o’r newydd yng Nghymru. Hwn oedd yr ail Orchymyn a gyflwynwyd gan Aelod unigol o'r Cynulliad i dderbyn cymeradwyth Frenhinol. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
DiwylliantGorchymyn Arfaethedig Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Diwylliant a Meysydd Eraill) (Amgylchedd) 2009 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cymru. Mae'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol yn ymestyn cymhwysedd deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru i wneud cyfreithiau newydd i Gymru drwy Fesur mewn perthynas â hyrwyddo a chyflenwi gwasanaethau a gweithgareddau diwylliannol ar draws Cymru gan awdurdodau lleol. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Llywodraeth leol, yn ymwneud â chymunedau cynghorau cymuned a recriwtio, cadw a lwfansau cynghorwyrGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Llywodraeth Leol) 2009 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cymru. Byddai’r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig yn estyn y maes cymhwysedd mewn cysylltiad â llywodraeth leol i gynnwys cynghorau cymuned (sy’n cynnwys eu cyfansoddiad, eu strwythur, eu gweithdrefnau, eu galluogrwydd a’r modd y maent yn cyflenwi gwasanaethau), adolygiadau cymunedol, y gydberthynas rhwng haenau o lywodraeth leol, lwfansau cynghorwyr a recriwtio a chadw cynghorwyr. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Addysg, yn ymwneud â llywodraethu ysgolionGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Addysg) 2010 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cymru. Byddai'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig yn estyn y maes cymhwysedd mewn cysylltiad ag addysg a hyfforddiant er mwyn cynnwys ymddygiad a llywodraethu ysgoliopn a gynhelir, diogelu cydweithredu rhwng pobl neu gyrff sydd â swyddogaethau’n ymwneud ag ysgolion a gynhelir a rhoi awdurdod i gyrff llywodraethu (neu bobl neu gyrff sydd â swyddogaethau sy’n ymwneud ag ysgolion a gynhelir) sefydlu corff neu gorff addysgol arall sy’n gallu darparu gwasanaethau i ysgolion a Sefydliadau Addysg Bellach neu a fyddai’n gallu arfer swyddogaethau ar ran awdurdodau addysg lleol. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Trafnidiaeth, yn ymwneud â diogelwch dysgwyr wrth deithio a thocynnau teithio rhatachGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Trafnidiaeth) 2010 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cymru. Mae'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol hwn yn sicrhau rhagor o bwerau i’r Cynulliad Cenedlaethol mewn perthynas â diogelwch dysgwyr wrth deithio ac mewn perthynas â thocynnau teithio rhatach. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Tai a llywodraeth leol, yn ymwneud â chartrefi cynaliadwyGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Tai a Llywodraeth Leol) 2010 Cynigiwyd gan Lywodraeth Cymru. Byddai'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig yn ymestyn y meysydd cymhwysedd mewn cysylltiad â Tai a Llywodraeth Leol. Mae'r cymhwysedd o fewn y mesur yn cynnwys: rheoleiddio landlordiaid cymdeithasol, gwaredu gan landlordiaid cymdeithasol, tenantiaeth tai cymdeithasol, digartrefedd, dyrannu tai, cymorth sy’n ymwneud â thai, darparu safleoedd i Sipsiwn-Teithwyr a chartrefi gwag a’r Dreth Gyngor i ail gartrefi. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Tai fforddiadwyGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Tai) 2009 (teitl blaenorol - Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 5) 2008) Cynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru Buasai’r Gorchymyn yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i’r Cynulliad ym maes Tai (Maes 11 yn Atodlen 5 i Ddeddf 2006). Buasai’r Gorchymyn arfaethedig wedi rhoi pŵer i Gynulliad Cenedlaethol Cymru basio Mesurau Cynulliad ynghylch gwaredu anheddau a thai annedd gan landlordiaid cymdeithasol. Mae cwmpas y Gorchymyn yn cynnwys atal dros dro yr Hawl i Brynu a’r Hawl i Gaffael mewn ardaloedd lle mae pwysau am dai. Cymeradwywyd y Gorchymyn gan y Cynulliad yn unig. Tynwyd yn ôl a gosodwyd Gorchymyn arall yn ei le Gorchymyn arfaethedig Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Tai a Llywodraeth Leol) 2010 Y Cynulliad:
San Steffan:
|
Priffyrdd a thrafnidiaeth, yn ymwneud â rhwydweithiau ar gyfer cerddwyr a seiclwyrGorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Priffyrdd a Thrafnidiaeth) 2011 Cynigiwyd gan y Pwyllgor Menter a Dysgu. Byddai'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig yn ymestyn cymhwysedd deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru i gynnwys datblygu a chynnal a chadw datblygu a chynnal rhwydweithiau o lwybrau ar gyfer cerddwyr, beicwyr, pobl ar gefn ceffyl neu'n arwain ceffyl. Y Cynulliad:
San Steffan: |
Iechyd a Gwasanaethau IechydCynigiwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Bwriad y Gorchymyn arfaethedig yw ymestyn cymhwysedd deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru i wneud cyfreithiau newydd i Gymru drwy Fesur mewn perthynas â storio a defnyddio corff oedolyn marw, ac â thynnu, storio a defnyddio unrhyw ddeunydd perthnasol sy’n cyfansoddi corff o’r fath neu sy’n gynwysedig ynddo at ddibenion ei drawsblannu i gorff dynol. Y Cynulliad:
San Steffan:
|
GofalwyrCynigiwyd gan Helen Mary Jones AM Y Cynulliad:
|
Trefniadau etholiadol llywodraeth leolCynigiwyd gan Peter Black AC Y Cynulliad: |
Statws iaith swyddogolCynigiwyd gan David Melding AC. Byddai’r Gorchymyn arfaethedig yn ychwanegu Mater dan Faes 20 o Atodlen 5 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, i ddarparu ar gyfer creu Comisiynydd Ieithoedd a chaniatáu darparu ar gyfer gwneud y Gymraeg yn iaith swyddogol yng Nghymru. Y Cynulliad:
|
Cynlluniau teithio datblygiadau mawrCynigiwyd gan Jenny Randerson AC. Byddai’r Gorchymyn arfaethedig yn caniatáu i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ddeddfu i fynnu bod pob datblygiad defnydd tir mawr yn cyhoeddi ac yn gweithredu ‘cynllun teithio’ fel un o’r amodau caniatâd cynllunio. Y Cynulliad:
|
Arwynebau caledCynigiwyd gan Joyce Watson AC. Byddai'r Gorchymyn hwn yw caniatáu i Gynulliad Cenedlaethol Cymru basio Mesur i sicrhau pan fydd arwyneb caled yn cael ei adeiladu a/neu ei ddisodli ei fod yn cael ei wneud o ddeunydd hydraidd neu fod darpariaeth yn cael ei gwneud i sicrhau bod dwr ffo o’r arwyneb caled yn cael ei gyfeirio at arwyneb athraidd neu hydraidd. Y Cynulliad:
|
Dangos motiffau a fflagiau cenedlaethol ar blatiau cofrestru cerbydauCynigiwyd gan Janet Ryder AC. Byddai’r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig yn diwygio’r ddeddfwriaeth bresennol ynghylch dangos motiffau a fflagiau cenedlaethol ar blatiau cofrestru cerbydau. Y Cynulliad:
|
Darparu gwasanaethau bysiau a choetsysCynigiwyd gan Huw Lewis AC. Yn unol â chais Huw Lewis AC, cytunodd y Llywydd i drosglwyddo'r Gorchymyn arfaethedig hwn i Alun Davies AC, sef yr Aelod sy'n gyfrifol bellach (Mehefin 2010). Byddai’r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol arfaethedig yn rhoi rhagor o gymhwysedd deddfwriaethol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym maes Priffyrdd a Thrafnidiaeth (Maes 10, Rhan 1, Atodlen 5 i Ddeddf 2006), a hynny er mwyn i Fesur Cynulliad gael ei gyflwyno ynghylch darparu gwasanaethau bysiau a choetsys. Gallai’r Gorchymyn arfaethedig hefyd roi’r pwerau angenrheidiol i’r Cynulliad wella diogelwch cludiant i’r ysgol gan gynnwys defnyddio gwregys diogelwch ar fysiau ysgol ac asesu bysiau ysgol a’r gyrwyr. Y Cynulliad:
|
