Sut y caiff yr Aelodau eu hethol?

Mae cyfanswm o 60 o Aelodau yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru - mae 40 ohonynt yn Aelodau Etholaeth, sy’n cynrychioli'r un etholaethau lleol ag Aelodau Seneddol San Steffan, ac mae’r 20 arall yn Aelodau Rhanbarthol, sy’n cynrychioli un o bum rhanbarth Cymru.

Caiff pawb yng Nghymru eu cynrychioli gan un Aelod Etholaeth a phedwar Aelod Rhanbarthol. Mae gan bob Aelod Etholaeth ac Aelod Rhanbarthol statws cyfartal yn y Cynulliad. Mae hyn yn golygu bod holl fuddiannau rhanbarthau ac etholaethau Cymru yn cael eu cynrychioli’n gyfartal.

Aelodau Rhanbarthol

Y pum rhanbarth yw: Gogledd Cymru, Canolbarth a Gorllewin Cymru, Gorllewin De Cymru, Canol De Cymru, Dwyrain De Cymru. Mae pedair sedd i bob un rhanbarth.

Caiff yr 20 Aelod Rhanbarthol eu dewis drwy gynrychiolaeth gyfrannol. Mae hyn yn sicrhau bod y Cynulliad cyfan yn adlewyrchu’r gefnogaeth a gaiff pob plaid ym mhob cwr o Gymru.

Aelodau Etholaeth

Caiff y 40 Aelod Etholaeth eu dewis yn ôl y system ‘y cyntaf i’r felin’; Yna, etholir yr ymgeisydd sydd â’r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Sut mae’r system ranbarthol yn gweithio?

Dyma sut mae’r system ranbarthol yn gweithio:

• mae pob plaid neu grŵp mewn rhanbarth yn cyflwyno rhestr o ymgeiswyr;

• mae’r etholwyr yn pleidleisio dros y blaid o’u dewis hwy;

• caiff y pleidleisiau rhanbarthol eu cyfrif ar ôl i’r pleidleisiau etholaeth gael eu cyfrif;

• caiff cyfanswm pleidleisiau pob plaid ei rannu ag 1 + nifer yr Aelodau Cynulliad sydd ganddi yn y rhanbarth hwnnw eisoes;

• y blaid sydd â’r cyfanswm uchaf ar ôl y cyfrif hwn sy’n cael y sedd nesaf a chaiff y person ar ben ei rhestr ei ethol;

• ailadroddir yr un patrwm nes y bydd y pedair sedd ranbarthol wedi cael eu penderfynu.

Daeth y system a oedd yn golygu y gallai ymgeiswyr sefyll ar gyfer etholaeth a rhanbarth ar yr un pryd i ben pan basiwyd Deddf Llywodraeth Cymru 2006.